Hızlı Erişim
Beyaz Bilgisayar Danışmanlık Hizmetleri Ltd. Şti.

Sayı 13

Mektup No: 13 | Temmuz 1995

 

Merhaba,

Archimedia, bu sayiyla ikinci yasini tamamladi. Iki senedir bu platformu sürdürebiliyor olmak bize bambaska bir haz veriyor. Özellikle, biraz geç de olsa hedesenen (görece) yaygin katilima ulasmis olmak ayri bir mutluluk kaynagi. Bu iki sene içinde tek bir sayi disinda Archimedia’nin çikmadigi bir durum olmadi. Onda da (askerlik gibi) zorunlu sebepler vardi. Yine de bu açigi 2 sayi önce çikardigimiz özel ek ile kapatabildigimizi düsünüyoruz.

Ikinci yila girerken dagitim kanallarimizda bir takim aksakliklar oldu. Son iki sayi geç postalandi, bu sayi geç postalaniyor. Geçen sayi ise toplu dagitim yapilan yerlere ancak bu sayiyla beraber ulasabilecek. Bunlarin ardindaki sebepler biraz zorunluluktan kaynaklansa da mazeretlerin arkasina siginmadan, bir yayinin mutlaka zamaninda çikmasi gerektiginin bilincinde olarak özür diliyoruz. Zaman yetmezligi sorunu asabilmek umuduyla, sonraki sayilari zamaninda çikarmayi ümid ediyoruz.

 

Siber uzayda iletisim

Bu sayida, sizlere bir bilgisayar ve bir modem araciligi ile neler yapilabilecegini anlatmak istiyorum.`Bilgisayari anladik da o modem dedigin ne ola ki?’ diyenlerdenseniz, hemen açiklayalim. Modem, birbirinden uzak mesafede bulunan bilgisayarlarin, telefon araciligi ile haberlesmesini saglayan cihaza verilen ad. Islevi de, bilgisayarlarin ürettigi sayisal elektrik sinyallerini, ses sinyallerine çevirip telefon hattina iletmek, karsi uçta da gelen ses sinyallerini sayisal sinyale çevirip bilgisayara iletmekten ibaret.

Modemlerin iki türü var: Dahili ve harici. Harici modemler bir kablo vasitasiyla bilgisayara disaridan takiliyor. Dahili olanlar ise bir genisletme karti halinde, bilgisayarin içine, ana mantik kartinin üzerine takiliyor.

Modemler tipine göre muhtelif süratlerde iletisim saglayabiliyor. Bunlarin en yaygin olanlari 14400 bps veya 28800 bps (bps= bytes/saniye) hizinda olanlari. (Modemlerle ilgili ayrintili bilgi isteyenler Byte Türkiye’nin Haziran 95 sayisina bakabilir.) Fiyat/performans açisindan 28800 bps’lik modemler su an için biraz pahali. 14400 bps’lik olanlarin fiyatlari ise 120 $’a kadar düstü.

Bütün bunlari niye yaziyorum? Eger bir bilgisayarinz varsa 120$’lik bir parça ilavesiyle neler kazanabileceginizi anlatmak için. Yok eger hala bir bilgisayar sahibi degilseniz, oldukça yüksek kapasiteli bilgisayar fiyatlarinin 1000$’in altina düstügü bir ortamda çok sey kaybediyorsunuz demektir, iyi düsünün. Sehiriçi telefon parasina dünyadaki bütün meslektaslarimizla iletisim kurabilmek gibi bir imkandan söz etsem, sizce böyle bir yatirima deger mi?

Neler gerekiyor? Bir bilgisayar, PTT onayli bir modem, bir telefon hatti ve bir iletisim programi. Iletisim programi, satin alacaginiz modemle birlikte veriliyor zaten. Modemi, satin aldiginiz yerde bilgisayariniza taktiriyorsunuz (harici ise kendiniz de yapabilirsiniz); programi yüklüyorsunuz; telefon hattini modeme, modemin çikisini telefon makinaniza bagliyorsunuz (böylece ayni hattan hem telefon hem modemi kullanabiliyorsunuz); programi yükleyip çalistiriyorsunuz ve... Hepsi o kadar, artik hazirsiniz.

Nerelere ulasabilirsiniz? Modemi olan herhangi bir bilgisayara, abonelik ücretini karsilayabiliyosaniz dogrudan Internet’e, ya da herhangi bir BBS’e. BBS, Ingilizce Bulletin Board System (ilan tahtasi sistemi)’nin kisaltilmisi. Türkçe’ye Bilgisayarli Bilgi Sistemi seklinde bir uyarlamasi da mevcut. BBS’ler, ya müsterilerine (ve baskalarina) teknik destek vermeyi isteyen sirketler, ya da bu ise ayirabilecekleri donanim ve yeterli zamani olan amatörler tarafindan kuruluyor. (Yani siz de bir BBS kurabilirsiniz). Türkiye’deki BBS’lerin büyük bir bölümü amatörler tarafindan isletiliyor. Bu nedenle, ya tamamen ücretsiz, ya da (BBS’in) telefon masrasarina katki babinda ayda 100-150.000 TL. gibi cüzi bir ücret isteniyor.

Ilk baglantida size kimlik bilgileri, sifre vb. bilgiler soruluyor. (Sifreyi kendiniz belirliyorsunuz). Bazi BBS’lerde kimlik bilgilerinizin dogrulugunu sinamak için CBV (call back verify= tekrar arayip onaylama) denilen bir islem yapiliyor. Yani ilk bilgiler girildikten sonra BBS sizi arayip verdiginiz bilgilerin dogru oldugunu onaylamanizi istiyor.

Sonra? Artik bir BBS kullanicisi oldunuz. Karsiniza gelen ana menülerden seçimler yaparak, verilen hizmetlerin herhangi birinden faydalanabilirsiniz. Bütün BBS’lerde iki tür alan standart olarak bulunuyor: Dosya alanlari ve mesaj alanlari. Dosya alanlarinda begendiginiz herhangi bir programi, kendi bilgisayariniza aktarip (down load veya kisaca DL edip) kullanmaya baslayabilirsiniz. Burada bulacaginiz programlar ya tamamen ücretsiz (freeware= bedava yazilim) ya da bir süre kullanip memnun kalirsaniz cüzi bir ücret ödeyeceginiz (shareware= paylasim yazilimi) türden. Bu alanlarda çok çesitli türden programlar bulmak mümkün. Bunlarin bir kismina birazdan deginecegim.

Mesaj alanlari ise bir BBS’in en keyifli yani. Burada o BBS’in kullanicilari arasinda (lokal olarak) veya Türkiye’deki çogu BBS’in kullanicilariyla mesaj alis-verisinde bulunabilirsiniz. Türkiye’deki BBS’lerin büyük bir bölümü HiTNet (Hi! Turkey Net) denilen bir amatör bilgi agina bagli. Bu sayede HiTNet üyesi herhangi bir BBS’e ulasmak mümkün olabiliyor. Mesaj alis-verisi iki türlü olabiliyor. Birincisi, sahsa özel giden elektronik posta seklinde. Ikincisi ise echo denilen ve daha çok bir ilan tahtasina benzeyen bir yöntemle gerçeklesiyor. Yani mesaji belirli birine gönderseniz dahi herkes tarafindan okunabiliyor. Böylece herhangi bir konuda yaptiginiz bir tartismayi daha yaygin bir katilimla sürdürebilmek mümkün olabiliyor. BBS’lerin en keyisi yani da bu tür tartismalar zaten. Türkiye’nin herhangi bir yerindeki bir bilgisayar kullanicisiyla, oturdugunuz yerden ve yalnizca sehir içi telefon parasi ödeyerek fikir alis-verisinde bulunabiliyorsunuz. Bu tartismaya herhangi bir anda baskalari da katilabiliyor veya siz baskalarinin tartismalarina baliklama dalabiliyorsunuz.

Teknik olarak bunu iki sekilde yapmak mümkün. Birincisi on-line (yani telefon hatti açikken). Bu yöntemde, BBS’e baglandiktan sonra mesaj alanlarina girip, mevcut mesajlari tek tek okuyarak dilediginize cevap yazabiliyorsunuz. Yalniz bu is (sehiriçi ücretle de olsa) biraz pahaliya patlayabiliyor. Çünkü mesajlari on-line okumak ve cevaplamak bazen epey zaman alabiliyor. Bunun ucuz yolu OLR (off-line reader= hat kapaliyken okumayi saglayan) programlar. Bu tür programlar bütün BBS’lerin dosya alanlarinda mevcut ve ücretsiz olarak DL edebiliyorsunuz. OLR programlarin islevi ise su: BBS size okumak istediginiz mesajlari paketliyor, modem üzerinden aktarim süresini kisaltmak için sikistirip gönderiyor. Mesaj paketini aldiktan sonra BBS’le baglantiyi kesiyorsunuz, sikistirilmis paketi açip OLR yardimiyla okuyor ve dilediginize cevap yaziyorsunuz. Cevaplarinizi ayni sekilde paketleyip sikistiriyorsunuz ve bir sonraki BBS baglantinizda kendi mesajlarinizi gönderip yeni gelen mesajlari aliyorsunuz. Böylece her baglantida ödediginiz telefon ücreti birkaç dakikayla sinirli kaliyor.

HiTHet üzerinde binlerce kullanici oldugu ve bunlarin çok farkli ilgi alanlari bulundugu göz önüne alinirsa, mesajlar içinde kaybolmamak için bir konu tasnifine ihtiyaç duyulacagi açikça görülüyor. Bu da düsünülmüs: Her konu, farkli bir alanda (farkli bir ilan tahtasinda) tartisiliyor ve o alanda yalnizca o konuya ait mesajlar yazilmasi bekleniyor. Konu yelpazesi ise oldukça genis. Küçük bir fikir vermesi için bir kismini siralayalim: Evcil hayvanlar, BBS’ler, arabalar, sohbet, iletisim, cinsellik, elektronik, ekonomi, müzik, mizah, iletisim aglari, oyunlar, programlama, dinler, bilim, seri ilanlar, ticari ilanlar, spor, virüs, politika, insan haklari, bilim-kurgu, sanat, Atatürk, yasa, sinema-tv. Toplam 60 kadar farkli konuda tartisma alani mevcut.

Bazi BBS’lerin dünya üzerindeki baska aglara baglantisi da mevcut. Bunlarin basinda, HiTNet gibi, ancak dünya ölçeginde BBS’ler arasi amatör bir ag olan Fidonet geliyor. Fidonet’in toplam 800 kadar echo alani mevcut. Su anda bunlarin 60 kadari Türkiye’ye geliyor. Geri kalani da yakinda gelecek.

Bazi BBS’ler ise Internet üzerinden elektronik postaya açik. Internet’e bagli bilgisayarlari tek tek dolasamiyorsunuz ama yeryüzünün her tarafina elektronik posta gönderebiliyorsunuz. Tabii sizin de bir elektronik posta adresiniz oluyor, baskalari da size gönderebiliyor. Simdi, isin sirri burada yatiyor. Internet üzerindeki birçok bilglsayar üzerinde, BBS’lerdeki lokal alanlara benzer, belirli uzmanlik konularinda yogunlasan echo mesaj alanlari mevcut. Bunlara listsrev deniyor ancak, BBS’lerdeki tartisma alanlarindan çok temel bir farki var: Dogrudan Internet baglantiniz yoksa (yani o echo’nun oldugu bilgisayara dogrudan ulasamiyorsaniz) on-line okuma sansiniz yok. Listserv’ler, süreli yayinlarin abonelik sistemine benzer bir sekilde çalisiyor. Abone olmak istediginiz listserv’e elektronik posta yoluyla dileginizi iletiyorsunuz (bu islem için standart komutlar mevcut) ve aboneliginiz onaylandigi anda karsidaki bilgisayar belirli araliklarla size mesajlari postalamaya basliyor. Bu mesajlar size, her biri ayri bir elektronik posta olarak iletiliyor. Dilerseniz bunlara cevap yazip yine elektronik posta ile listserv’e gönderiyorsunuz. 2-3 gün sonra cevap mesajiniz listserv’e ulastiginda, karsi taraftaki bilgisayar bunu tüm diger mesajlar gibi kayitli bütün abonelere dagitiyor.

Yeryüzünde su anda 20’nin üzerinde arsivcilikle ilgili listserv var. Biz su anda Miami Üniversitesindeki Archives&Archivists listserv’ine aboneyiz. Modern arsivcilikle ilgili baska bir listserv’e abonelik için hazirlik yapiyoruz. Bir süre sonra baskalarina da abone olmaya niyetimiz var. Bu konuda oldukça seçici davraniyoruz. Çünkü yalniz Archives&Archivists listserv’inden haftada ortalama 80-100 mesaj geliyor.

Dünyanin öteki ucundaki meslektaslarimiz neler yapiyor, ne tür sorunlarla ugrasiyor gibi sorulara çok kisa sürede cevap bulabilmek hos bir duygu. Yeri geldiginde, dünyanin pek çok yerinde benzer sorunlarin yasandigini görmek, insana bu konuda yalniz olmadigini ispatlayarak psikolojik bir rahatlama sagliyor. Hatta kendi tecrübelerinizden yola çikarak dünyanin öbür ucundaki bir meslektasiniza önerilerde bulunmak, insana bildiklerinizi çok daha genis bir boyutta paylasabilmenin hazzini yasatiyor. Tabii, yeni gelismelerden aninda haberdar olabilmek de bambaska bir zevk.

 

 

Archimedia Siberuzayda

 

Bu hazzi Türkiye’deki meslektaslarimizla da paylasabilmek için biz de birkaç adim atalim istedik. Bunun yollarini yaratmak için öncelikle HiTNet üyesi BBS’lerin Sysop’lariyla (sistem operatörleriyle) temasa geçtik ve su ana kadar biri Istanbul, biri Ankara ve biri de Izmir’de olmak üzere üç BBS’ten olumlu cevap aldik.

Ilk asamada Istanbul’da Young BBS’te lokal bir arsivcilik echo’su ile bir arsivcilik dosya alani açtirdik. Dosya alanina Archimedia’nin eski sayilari ile B. K. Ataman’in 6 makalesini yükledik. Bunlarin her birinin üçer kopyasi mevcut. Biri WinWord, biri DOS text, biri de MS Word for Mac formatinda ve sirasiyla .DOC, .TXT ve .MAC dosya adi uzantilarini tasiyor. Böylece Archimedia’lari yayinlandigi anda ve kendi bilgisayarinizda okuyabilecek, dilerseniz yaziciya gönderebilecek ve bütün bunlari yaparken, farkli bilgisayarlar arasi uyumsuzluktan kaynaklanan Türkçe karakter sorunlariyla bogusmayacaksiniz.

Ikinci asamada, listserv’den aldigimiz mesajlari arsivcilik echo’suna yükleyecegiz. Böylece, bu mesajlari herkesin okuma imkani olacak. Mesaj sayisinin fazlaligi nedeniyle, A. B. D. mevzuati, is ilanlari, atamalar, vb. mesajlari eleyip, teknik nitelikte olanlari Young BBS’teki lokal arsivcilik echo’suna aktaracagiz.(Çünkü her birini tek tek kopyalayip yerel alana manuel olarak aktarmak gerekiyor!) Bunlarin içinde cevaplamak istediginiz bir mesaj olursa, cevabinizi ayni alanda B. K. Ataman’a iletmeniz yeterli olacak. Sizin mesajiniz ve buna gelen cevaplar da diger mesajlarla birlikte arsivcilik echo’suna aktarilacak.

Üçüncü asamada lokal arsivcilik echo’sunun ve dosya alanlarinin Ankara ve Izmir’e aktarilmasini gerçeklestirecegiz. Yalniz, bu is her seferinde Istanbul’a bir telefon baglantisi gerektireceginden Sysop’lar açisindan maliyeti yüksek. Dolayisiyla, tartisma alaninin aktarilmasi gerçeklesmeyebilir. Bunun saglanabilmesi için, Istanbul disindaki illerden bu alani izlemeye talep gelmesi gerekiyor. Yeterli talep gelirse, her BBS’in lokal alanlarinda arsivcilik echo’su açtirmak yerine, bu echo’yu HiTNet çapinda yayginlastirmak mümkün olabilir. Bu durumda, Türkiye’nin pek çok yerine ayni anda ulasma imkanimiz olacak.

Dolayisiyla, bir bilgisayar ve kendine ait telefon hatti olan tüm arsivcilerden beklentimiz, acilen bir modem edinmeleri ve en yakin BBS’e baglanip, ilk asamada arsivcilik echo’sunun ve dosya alanlarinin o BBS’e kopyalanmasi için Sysop nezdinde girisimde bulunmasi; ikinci asamada arsivcilik echo’sunun HiTNet çapinda açilmasi için Sysop’un girisimde bulunmasini saglamalari. Su anda HiTNet üyesi BBS’lerin bulundugu iller sunlar: Istanbul, Ankara, Izmir, Bursa, Adana, Eskisehir, Kayseri. Almanya ve A.B.D.’de de HiTNet üyesi birer BBS’de mevcut. Arsivcilik dosya alanlarini açmayi kabul eden BBS’lerin data hatti numaralari söyle: Young BBS (Istanbul) 227 36 16; Iris BBS (Izmir) 342 86 59, 374 51 10; Ada BBS (Ankara) 467 12 08, 467 12 09, 467 12 16, 467 94 15, 467 94 20, 467 94 23, 467 94 26, 467 94 49, ve 468 39 00. BBS’lerin tam listesini Byte Türkiye’nin Subat 1995 sayisiyla birlikte verilen `BBS’ler ve Modem’ ekinde bulabilirsiniz.

Siberuzay’da arsivciler için de bir yer var. Siberuzayi çok seveceksiniz, hatta büyük ihtimalle bizim gibi müptelasi olacaksiniz. Bekleriz.

B.K.A.

 

Tanitim Tanitim Tanitim Tanitim Tanitim Tanitim Tanitim Tanitim Tanitim 

Kamu Sektörü

TRT Haber Dairesi Baskanligi Haber Arsivi: Öncelikle arsivde verilen hizmeti iki kategoriye ayirabiliriz. Birincisi yayin sirasinda ihtiyaç duyulan malzemelerin görevli arkadas tarafindan saglanmasidir. Görevli memur yayina girmemis ham bantlarin ve yayin bantlarinin güvenligini saglamakla yükümlüdür. Bunlarla birlikte yine yayin için gerekli olacak bilgisayar sistemi ile arsivlenmis görüntülere erisim, kataloglanmis dialarin ve fotograsarin hazir bulundurulmasi da görevleri arasindadir.

Verilen hizmetin ikinci kismi ise arsiv bilimi ile daha yakindan ilgilidir. Yayina girmis bantlarin arsivlenerek saklanmasi olayi. Hergün yayina girmis bantlari daha büyük bir banda toplayip yer numarasi verilerek rasara yerlestirilmesi islevidir. Bantlarin içerikleri daktilo edilip dosyalandiktan sonra veriler bilgisayara anahtar sözcükler kullanilarak yüklenir. Bilgi erisimi de bu anahtar sözcükler sayesinde olur.

Ayrica haber programlarinin, spor haberlerinin ve yabanci televizyonlardan linkle geçen Eurovision görüntülerinin arsivlenmesi de ünitemiz tarafindan yapilmaktadir.

 

Aynur Cindil O.

 

Yayinlar Yayinlar Yayinlar Yayinlar Yayinlar Yayinlar Yayinlar Yayinlar `Askeri Müze’den kiymetli vesikalar satildigi asilsizdir.’ Tarih Dünyasi. S 4 (1965): 463-468 AKBULUT, Ilhan. `Polis Teskilatinin150. kurulus yildönümünde Türk Polis Tarihi, 1.’ Türk Dünyasi Tarih Dergisi. S.100 (Nisan 1994): 34-39. Arsivcilikle Ilgili Makaleler. Ankara: DAGM Cumhuriyet Arsivi Daire Baskanligi Yay., 1994: X+49s. Basbakanlik Merkez Teskilati (Tarihçe ve Mevzuat). Ankara: DAGM yay. 1995. 2 c.: XXXII+430; IX+536 ÇETIN, Atilla. `Savaslar ve Arsivler: Istila-yi kefereden kalan Osmanli defterleri.’ Türk Dünyasi Tarih Dergisi. S. 3 (1987): 6-8. EKIN, Nusret. `Otomasyon ve Isletme Yönetimi’ Sevk ve Idare Dergisi. S.23 (1970): 25-29 Genelkurmay Baskanligi Osmanli-Rus Harbi (1877-1878) Kolleksiyonu Katalogu (ORH-I). 4 c. Ankara 1994. ISBN. 975-409-026-2 HALAÇO/LU, Yusuf. XIV-XVII. yüzyillarda Osmanlilarda Devlet Teskilati ve Sosyal Yapi. Ankara: Türk Tarih Kurumu yay. 1994. IPSIRLI, Mehmet. `Klasik Dönem Osmanli Devlet Teskilati.’ Osmanli Devleti ve Medeniyeti Tarihi. ed.: Ekmeleddin Ihsanoglu. c. 1. Istanbul 1994: 139-282. ISBN. 92-9063-051-5. ORTAYLI, Ilber. `Tanzimat Devri ve Sonrasi Idari Teskilat.’ Osmanli Devleti ve Medeniyet Tarihi. ed.: Ekmeleddin Ihsanoglu. c. 1. Istanbul 1994: 283-336. ISBN. 92-9063-051-5 PALA, Iskender ve Nurcan BAL. Osmanli Bahriyesi Görünür Muhabere Kod Kitabi. Deniz Kuvvetleri Komutanligi yay. RIZAJ, Skender. `Tapu Tahrir Defterlerinin Osmanlicasi.’ XI. Türk Tarih Kongresi, 3.cilt. Ankara 1994: 1185-1190. ISBN. 975.16.0635-7. SALGIR, Abdülkadir. `Istanbul Kütüphaneleri ile ilgili yabanci Dil Eserler Bibliyografyasi.’ Türk Kültürü. S. 110 (1971): 81-89 SINANOGLU, Oktay. `Bilgisayar Çagi, Uluslararasi Iletisim ve Türk Dili.’ Yeni Türkiye. S. 1 (1994): 5-8. SOLAKOGLU, Gönül. `Osmanli Imparatorlugu’nun Weberyen açidan incelenmesi.’ Amme Idaresi Dergisi . c.27, S.3 (Eylül 1994): 83-100. TENGÜZ, Hüsnü. Osmanli Bahriyesi’nin Mazisi: Resim Albümü. Istanbul: Deniz Kuvvetleri Komutanligi Kültür Yay., 1995: 72 s. ISBN 975-409-028-9

 

Murat Çelik

 

Sergi Sergi Sergi Sergi Sergi Sergi Sergi Sergi Sergi Sergi Sergi Sergi Sergi 

Yapi Kredi Kültür Merkezi Sermet Çifter Kütüphanesi: Sergi salonu, 13.03.1995 - 21.06.1995 tarihleri arasinda siir dünyamizin ünlü ve degerli bir ustasini agirladi. Bir usta, bir dünya: Ilhan Berk

Yapi Kredi Kültür Merkezi etkinlik katalogunda sergi haberini gören siir sevenler 11 Mart’i sabirsizlikla beklediler süphesiz. Ancak beklenen zamana degdi ve ziyaretçiler umduklari güzellikte bir sergi ile karsi karsiya geldiler.

Sergi, sair ve ailesinin fotograsari, siirleri, desenleri, kisisel esyalari, kitaplari ile ödüllerinden olusuyordu.

Fotograsari, basarabildigini söyleyemese de çekilmesine her zaman karsi durmasina ragmen hayatindan kesitler verici nitelikte idi. Kendisinin en begendigi fotografi ve korkunç eskiligini sevdigi nüfus cüzdani ile birlikte.

Siirlerinin henüz daktilo edilmeden önceki halleri oldukça ilginç ve orjinaldi kuskusuz. Bir labirent çözercesine her harfini, her hecesini birlestirerek okumaya çalismak ayni oranda heyecan verici. Ayrica seçilen tüm siirleri, `elinin dokundugu herseyi siire çeviren sair’ deyimi ile Mehmet Fuat’in hakliligini bir kez daha ortaya koyuyordu gerçekten.

Bir usta, bir dünya: Ilhan Berk sergisi görülmeye degerdi fikrimce; sairin zaman dedigi, yaratma eyleminin geçtigi, geçecegi, geçmekte oldugu sürenin küçük bir bölümünü gözler önüne getirse de.

 

Ebru Için

 

Fransiz Sarayi: Içerisinde bulundugumuz 1995 yili, Yasayan Dogu Dilleri Okulu’nun kurulusunun 200. yili olarak kutlanmaktadir. Bu nedenle Fransiz Kültür Merkezi ile Fransiz Anadolu Arastirmalari Enstitüsü, Istanbul’daki Fransiz Sarayinda `Enfants de Langue et Drogman’s= Diloglanlari ve Tercümanlar’ adli bir sergi düzenlediler. 25 Mayis - 18 Haziran 1995 tarihleri arasinda açik kalan serginin hem tarih, siyaset, hem de meslegimiz arsivcilikle ilintilendirebilecegimiz yanlari vardi.

Istanbul’da bir dil okulunun kurulmasi dilegi, 1795 tarihinde Konvensiyon Meclisi’nde kanunlastirilmasina karsin, dogu dillerinin egitimi daha eskilere, yani 1669 yilina kadar dayandirilabilmektedir. Fransa’nin Bab-i Ali ve diger ihtiyaç duyulan ticari ateseliklerine, Akdeniz’de bulunan konsoloshanelerine adam yetistirmeyi amaç edinen bu okul, Venedik diloglanlari (Giovanni della Lingua) okulu model alinarak, XIV. Louis’nin naziri Jean-Baptiste Colbert’in tesviki ve Marsilya Ticaret Odasi’nin istegi üzerine 1669’da Jeunes de Langue adiyla Istanbul’da Pera’da kuruldu.

Her yil Fransa’dan devletin ihtiyacini karsilayacak, gerek ticaret alaninda, gerekse diplomaside uzmanlik gösterecek, dogu dillerini ana dilleri gibi konusabilecek kisileri yetistirmeye çalisan bu okula 16-17 yaslarinda gençler yollanmakta, bunlar Türk hocalarin esliginde Türkçe, Arapça, Farsça v.s. dogu dillerini ögrenmekteydiler. Sözkonusu ögrenciler, egitimlerini simdi Hollanda Sefareti’nin bulundugu yerdeki (burasi eskiden Fransiz Sarayi’nin müstemilatindaydi) Saint-Louis Kapüsenleri Manastiri’nda sürdürüyorlardi.

Diloglanlari Imparatorluk içinde kendileri için belirlenen kiyafetleri giymek zorundaydilar. Bunun haricinde bir elçi ziyareti, resmi geçit v.b. resmi zorunluluklar disinda okulun bulundugu Pera’dan pek disari çikmazlardi. Ögrenciler, yani diloglanlari dogu dillerine yakinliklari, kabiliyetleri ve Fransa’nin ihtiyaçlari dogrultusunda bu okullarda bir müddet kalirlardi. Bunun disinda diplomatik görüsmelerde akillilik, parlak zeka oyunlari, politik manevra yeteneklerini göstermelerinin yanisira, diloglanlarinin görevleri arasinda dogu edebiyati ve kültürünün önemli eserlerini Fransizca’ya çevirmek ve gramer kitaplarini hazirlamak da geliyordu. 1721-1762 yillari arasina en parlak dönemini yasayan okulun 1831 yili Ekim ayinda Fransiz Elçilik Sarayi’nin yanmasi üzerine kesin olarak kapanmasi ile birlikte, buradaki egitim sona erdirilmis, böylece diloglanlarinin çalismalari da nihayetlenmistir.

Yukarida, haklarinda kisa bilgiler vedigimiz diloglanlari (Enfants de Langues) için düzenlenen bu sergi hem diloglanlarini anmak, hem de Dogu Dilleri Okulu’nun hatirlanmasina ve kesfedilmesine katkida bulunmayi amaçlamaktaydi. Fransa’nin Istanbul, Istiklal Caddesi, Nur-u Ziya sokakta bulunan eski Elçilik sarayindaki bu çalismada, dil oglanlarinin okula gelisleri, dersleri, aileleri ile haberlesmeleri, Istanbul’daki günlük yasantilari, Istanbul’dan sonraki yeni görevleri, derslerine iliskin alistirma çalismalari v.b. durumlari ortaya koyan döküman ve objeler 6 salonda sergilenmekteydi;

1. ve 4. odalarda; diloglanlarinin yapmis olduklari yazismalar, Türkçe, Arapça ve Farsça egzersizlerine ait notlar, çeviriler sergilenmekteydi.

2. odada; bir Fransiz elçisi ile giymek zorunda oldugu saten zibin, lal renkli elbisesi, samur kürkü, kalpagi ve sari potinleri ile bir diloglaninin mankenleri bulunmaktaydi.

3. odada; diloglanlarinin kullandiklari gündelik esyalari ile, hem diloglanlarinin portreleri hem de elçilerin sarayda kabul edilislerinin temsili yagliboya tablolari ziyaretçilerin ilgisine sunulmustu. Bunlarin arasinda;

Jean-Baptiste Van Mour’un elçi d’Andrezel’in Sultan III. Ahmed’in huzuruna kabulünü gösterir yagliboya tablosu, Antoine de Fauray’in elçi Versennes’in Sultan III. Mustafa’nin huzuruna kabulünü gösterir guaj tablolari sayilabilir.

5. odada; okulda üzerinde çalisilan, ders verilen kitaplar, sözlükler, atlaslar, gravürler bulunmaktaydi. Bunlarin içerisinde;

William Seaman’ in Grammatica Linguae Turcicae in Guingue partes Distributa’si, Francisci à Mesgien Meninsky’nin Linguarium Orientalium Turcicae, Arabicae, Persicae, Institutiones S’eu Grammatica Turcicae’si, L’Alcoran de Mahomet translate d’Arabe en Français, par 1e sieur du Rizer, sieur de la Garde Malezair (Kur’an çevirisi), Bibliotheque oriantale ou dictionnairie universel cantenant generalement tout ce qui regarde la connaissance des peuples de l’orient
adli eserler örnek olarak verilebilir.

6. odada; serginin düzenlendigi Fransiz Sarayi’nin plan, proje ve haritalari yer almaktaydi.

Sergide bir araya getirilerek ziyaretçilerin begeni ve ilgisine sunulan bu materyal ve dökümanlar, diloglanlarinin yetismeleri, günlük yasantilari ve etkinlikleri hakkinda bize bir fikir vermektedir. Bunun yanisira Fransizlarin doguyu tanima yöntemleri, doguya bakis açilari, baska kültürleri tanimadaki tavirlari bu sergide karsimizdaydi.

Belgeler üzerine odaklanan sergi, üç boyutlu nesnelerle de desteklenmisti. Arsiv sergisindeki belgeler; Fransiz Milli Arsivleri, Fransa Disisleri Bakanligi Arsivleri ve özel kolleksiyonlar olan, tablo ve diger malzemeler; Istanbul ve Paris’teki özel kolleksiyonlar, Paris Denizcilik Müzesi, Bordeaux Güzel Sanatlar Müzesi, Ankara Ingiliz Sefarethanesi ve Bibliotheque Nationale’den derlenmisti.

Bu serginin yapildigi saray ve sergi hakkinda, bu organizasyona yarasir biçimde iki kitap dahi Yapi Kredi Yayinlari arasinda çikmistir.

Bu tür etkinliklerin devam etmesi, milli ve özel arsivlerimizce de bu tür mükemmel düzenlemelerin gerçeklestirilmesi dilegi ile bu sergide tüm emegi geçenlere tesekkür ederiz.

 

Murat Çelik

 

Topkapi Sarayi Müzesi: Geçtigimiz günlerde Topkapi Sarayi Müzesi ve Italyan Kültür Merkezi isbirligi ile Topkapi Sarayi Müzesi Hazine Kogusu seksiyonunda `Venedik ve Istanbul Görünümleri’ adli bir sergi açildi. Söz konusu olan bu serginin malzemeleri, Venedik Conner Müzesi ile Topkapi Sarayi Müzesi envanterlerinden derlenmis. Bu sergide konunun irdelenmesi için 1700-1800 tarihleri arasinda Venedik ve Istanbul gibi deniz, ticaret, din ve kültür merkezi olan iki önemli sehrin geçirdigi degisim ve yapilanmalari degisik yönlerinden ele alan kartografik malzemeler kullanilmis.

Venedik Conner Müzesi malzemelerinin olusturdugu serginin birinci kisminda; daha çok harita, el yapimi ve tas baski France Candllette, A. Longhi, Anitonic Banatti, Melling, Thomas Allan, G. Heintz v.b.’ne ait gravürler yer aliyor.

Serginin ikinci kismi Topkapi Sarayi Müzesinden derlenen materyale ayrilmis. Bu kisimda Istanbul’u tanzim eden haritalar, yazi takimlari, el yazmalari, el yazma kitaplarda bulunan minyatürler bulunmakta. Bu bölümün içerisine yabanci kaynak malzemelerde serpistirilerek; Galata, Ayasofya, Süleymaniye ve Istanbul’un diger dairelerine ait, Ahmed Naksi imzali minyatürler, Surname-i Hümayun, Surname-i Mehter adli kitaplar yer almakta. Bu bölümün diger bir kisminda ise yabanci seyyahlarin gözlemlerini içerir litografiler, gravürler ve kitaplar ziyaretçilerin ilgisine sunuluyor.

Sergi için ayni zamanda kaliteli bir sergi katalogu çikartilarak ilgililerin edinmesi için satisa sunulmasi da unutulmamis.

 

Murat Çelik

 

 

 

Polemik Polemik Polemik Polemik Polemik Polemik Polemik Polemik 

Marmara Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Arsivcilik Bölümü (Ingilizce Program)

 

(1994-95 egitim-ögretim yilindan itibaren geçerlidir.)

 

COURSE PROGRAM

 

1st year courses

              1st semester L/Cr. 2nd semester L/Cr. 101. Intro. to archives administration I E/3 102. Intro. to archives administration II E/3 111. Hist. of the Ott. Emp. & Adm. Str. I T/3 112. Hist. of the Ott. Emp. & Adm. Str. II T/3 121. Ottoman Turkish I T/4 122. Ottoman Turkish II T/4 141. Information sources T/2 144. Introduction to Statistics E/2 151. Introduction to management E/2 154. Introduction to law & archival legislation T/2 155. Introduction to economics I (micro) E/2 156. Introduction to economics II (macro) E/2 191. History of the Turkish Revolution I[1] T/3 192. History of the Turkish Revolution II [1] T/3 193. Turkish Language I [1] T/2 194. Turkish Language II [1] T/2   21   21         Optional Courses Currently Available       181. Advanced English I E/3 182. Advanced English II E/3 195. Psychology of Education I[2] T/3 196. Psychology of Education II [2] T/3                 2nd year courses               1st semester L/Cr. 2nd semester L/Cr. 201. Records Management I E/3 202. Records Management II E/3 211. Hist. of the Ott. Emp. & Adm. Str. III T/3 212. Hist. of the Ott. Emp. & Adm. Str. IV T/3 221. Ottoman Archival Documents I T/4 222. Ottoman Archival Documents II T/4 231. Introduction to Computers I E/2 232. Introduction to Computers II E/2 233. Librarianship and Documentation I E/3 234. Librarianship and Documentation II E/3 241. Research Methods I T/2 242. Research Methods II T/2 291. History of the Turkish Revolution III [1] T/3 292. History of the Turkish Revolution IV [1] T/3   22   22         Optional Courses Currently Available       281. Advanced English III E/3 282. Advanced English IV E/3 295. Psychology of Learning I [2] T/3 296. Psychology of Learning II [2] T/3                 3rd year courses               1st semester L/Cr. 2nd semester L/Cr. 300 Practical Training Attachment I T/3     301. Arrangement and description I E/4 302. Arrangement and description II E/4 311. Ott. Adm. history I (Tanz.-Repub.) T/2 312. Ott. Adm. history II (Tanz.-Repub.) T/2 313. Ottoman History (Post French Rev.) I T/2 314. Ottoman History (Post French Rev.) II T/2 315. Ottoman economic history T/2 304. Conservation T/2 ---. Electives 6-9 ---. Electives 6-9   19-22   16-19         Elective Courses Currently Available       321. Ottoman Document Types I T/3 322. Ottoman Document Types II T/3 323. Ottoman Paleography I T/3 324. Ottoman Paleography II T/3 325. Ottoman Difficult Texts I T/3 326. Ottoman Difficult Texts II T/3 327. Ottoman Caligraphy I T/3 328. Ottoman Caligraphy II T/3 331. Computer Applications in Archives I E/3 332. Computer Applications in Archives II E/3 333. Information Management I E/3 334. Information Management II E/3                 Optional Courses Currently Available       381. Advanced English V E/3 382. Advanced English VI E/3 395. Measurement & Evaluation I[3] T/3 396. Measurement & Evaluation II [3] T/3                         4th year courses               1st semester Cr. 2nd semester Cr. 400 Practical Training Attachment II T/3     401. Management of Archives I E/3 402. Management of Archives II E/3 411. Repub. Adm. history I T/2 412. Repub. Adm. history II T/2 441. Research in Archives (Thesis) I E/3 442. Research in Archives (Thesis) II E/3 ---. Electives 6-9 ---. Electives 6-9   17-20   14-17         Elective Courses Currently Available       403. Private Archives E/3 452. Personnel management E/3 415. Hist. of Ott. Culture & Civilization I T/2 416. Hist. of Ott. Culture & Civilization II T/2     418 Ottoman Historical Geography T/3 421. Ottoman Archival Documents III T/2 422. Ottoman Archival Documents IV T/2 423. Diplomatics I T/2 424. Diplomatics II T/2 425. Ottoman Difficult Texts III T/3 426. Ottoman Difficult Texts IV T/3 431. Computer Applications in Archives III E/3 432. Computer Applications in Archives IV E/3         Optional Courses Currently Available       481. Advanced English VII E/3 482. Advanced English VIII E/3 495. Teaching Principles & Methods I [3] T/3 496. Teaching Principles & Methods II [3] T/3         Total Credits: 152-212     

 

 

 

Marmara Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Arsivcilik Bölümü (Tükçe Program)

(1995-96 egitim-ögretim yilindan sonra kaldirilacaktir.)

 

1. Sinif

2. Sinif     Arsivcilik Bilgileri (4 Kredi) Arsiv Malzemesinin Kataloglanma ve Tasnifi (4 K) Arsivcilik Bilgileri Uygulama (2 K) Arsiv Malzemesinin Kataloglanma ve Tasnifi Uygulamasi (2 K) Osmanli Tarihi (2 K) Osmanli Paleografyasi (3 K) Osmalica (3 K) Osmanli Arsiv Belgeleri (3 K) Osmanli Tarihi Metinleri (3 K) Osmanli Merkez Teskilati (2 K) Bilgi Kaynaklari (2 K)[4] Yakinçag Tarihi (2 K) Istatistik (2 K) [5] Bilgisayara Giris (2 K)         3. Sinif 4. Sinif     Arsiv Malzemesinin Kataloglanma ve Tasnifi (4 K) Arsiv Yönetimi (3 K) Osmanli Tasra Teskilati (2 K) Cumhuriyet Dönemi Devlet Teskilati (2 K) Tanzimat Dönemi Osmanli Devlet Teskilati (2 K) Arsivlerde Arastirma (Tez) (3 K) Arastirma Metodlari (3 K) Iktisat Tarihi (2 K) [1] Arsiv Otomasyonu (2 K)[6] Restorasyon (2 K) [2] Enformasyon Yönetimi (3 K)[7] Arsivlerde Bilgisayar (2 K) [6] Özel Arsivler [6] (3 K) Kütüphanecilik ve Dokümantasyon [6] (3 K) Osmanli Arsiv Belgeleri (3) [6] Diplomatik (2 K) [6] Osmanlica Güç Metinler [6] (3 K) Osmanli Arsiv Belgeleri (3 K) [6]   Tarihi Cografya (2 K) [7]

Yaz staji (3 K)

 

 

 

 


Beyaz Bilgisayar Danışmanlık Hizmetleri Ltd. Şti.
Burhaniye Mah. Doğu Karadeniz Cad. Selvili Evler No:26 / E (Villa 5)
Beylerbeyi / Üsküdar / İSTANBUL
T : (0216) 557 72 72    F : (0216) 422 22 90    beyaz@beyaz.net
Her hakkı saklıdır. Site içinde kullanılan tüm yazılar materyaller Beyaz Bilgisayar Ltd. Şti. aittir. İzinsiz kaynak gösterilmeden hiçbir doküman ve resim kullanılamaz. Yayınlanan yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur.