Hızlı Erişim
Beyaz Bilgisayar Danışmanlık Hizmetleri Ltd. Şti.

Film Sektörüne Feda Edilen Radyoloji Arşivleri ve PACS

Film Sektörüne Feda Edilen Radyoloji Arşivleri ve PACS

Yeni teknolojilerin sağlık sektörüne etkisini hep birlikte gözlemliyoruz. Bilişim teknolojileri (BT/IT) diğer sektörlere göre sağlık uygulama alanına daha yavaş inse bile verimliliği en fazla arttırdığı alanlardan biri. Bilgisayar kullanımının ilk başlarda kağıt tasarrufu sağlayacağı  gibi yanlış bir kanının aksine çıktı almayı çok kolaylaştırdığından yerli yersiz yazıcıya belge gönderme had safhada olduğunda sonuç umulanın tersi olmuştur.
 
Film İle Çöpe Giden Kaynaklar ve PACS 1


Hastane Bilgi Yönetim Sistemlerinden (HBYS) hasta dosyasına erişim kolaylaşmış olmakla birlikte bunun görüntülere erişimde kullanımı pek yaygınlaşmamıştır. Bu konuda PACS kullanımı film tasarrufunun çok daha ötesinde tıbbi faydalar sağlayabilir. Başarılı uygulanan PACS projeleri hastanelere aslında bir yük getirmeyecektir. Özel hastanelerde daha çok uygulanmakla birlikte henüz yeterli seviyede olmayan dijital arşiv sistemleri devlet ve üniversite hastanelerinde film pazarlama çabasına kurban gitmektedir. Yıllık film tüketimi maliyetinin yarısı veya daha azına bu tip bir arşiv sistemi kuran hastane önemli ölçüde film tüketimini azaltacak, sonraki yıllarda bu kısır döngüden çıkmış olacaktır. Bu durum konvansiyonel zihniyetten tam olarak dijital çağa geçememiş olan medikal firmalarının işine gelmediğinden tüm ekosistem bundan etkilenmektedir. Görüntüleme hizmeti alındığında daha az film talep edilerek birim maliyet düşürülebileceği gibi artan bütçe ile görüntüleme hizmet ihalesini alan firmanın hastanenin PACS sistemini hibe etmesi sağlanabilir. Son yıllarda çekim taahhüdü ve her çekime film basılması isteği ile çıkılan ihaleler bu tip bir fırsatı görememiş veya görmek istememiş yöneticilerin israfıdır.

Tekrar Çekim Problemi Görüntü Paylaşımı İle Aşılabilir
 

İngiltere’de NHS (Ulusal Sağlık Hizmetleri) tarafından 2004 yılında başlatılan PACS (Picture Archival and Communication System / Görüntü Arşivleme ve İletim Sistemi) yaygınlaştırma projesi ile konsorsiyumlara havale edilen bölgeler kademeli olarak dijital radyoloji cihazlarına entegre edilmiş, geçmiş görüntülere erişim imkanı sağlanmıştır. Hem süreçler hızlanmış hem de hastalık gelişimi takibi sürekliliği sağlanmıştır. Bırakalım hastaneler arasındaki bir bağlantıyı, ülkemizde halen dijitalleşme kuru sistem film yazıcıya dijital cihazdan görüntü gönderilmesi ile çevrimini tamamlamaktadır. Sağlık.Net üzerinden oldukça geç kalan görüntü paylaşımı projesi en kısa sürede hayata geçirilip başka bir yerde zaten hastanın kullanılabilir çekim bilgisi varsa yeni çekime gerek kalmadan kullanılabilmelidir. Böyle bir sistemi kurmadan MR ve CT sigorta ödemelerini 90 günde bir çekime sınırlamak gerçekçilikten uzak olacaktır. Sanırız bu problem Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumu’nun ortak yönleri çok ayrı projeleri koordineli yürütmemesinden kaynaklanmaktadır.

Arşiv Kültürü Eksikliği ve "Hastalar Film İster" Şehir Efsanesi


Elektronik sağlık kaydı çerçevesinde en önemli verilerden biri de tıbbi görüntülemelerdir. Tarihi arşivlerimizi koruyamadığımız gibi fiziki arşivlerin yönetimi zor geldiğinden veya amatörce yapıldığından korunamıyor, hastanelerin çoğunda film saklanmak yerine hastaya verillmektedir. Kronik olmayan vakalarda da genelde hasta tarafından korunamaz ve tekrar kullanılamaz. Arşiv derdinden "hastaya verdik" bahanesiyle kurtulmuş olduğunu sanan hastane yöneticileri yönetmeliklere göre aslında hastaya ücretsiz film vermek zorunda olmadıklarını tam tersine arşiv oluşturup orada saklamak zorunda olduklarını çok iyi biliyor olmalılar. İşin ilginç tarafı tüm bu yönetmelikleri göz ardı ederek dijital cihazlar alıp altyapısını dijital arşive hazırlayan fakat arşivde online saklamak yerine sedece film çıktısını alıp yine hastayı kullanarak film stoğunu "eriten" zihniyet yine hayatiyetini devam ettirebiliyor. Dijital arşiv imkanları ile artık çok daha kolay olan görüntü saklama ve gerekir ise hastaya dış konsültasyon için CD verilmesi hastanın ömür boyu süren sağlık hizmetleri serüveninde kesintisiz kayıt anlamına gelecektir. Kayıtların düzenli ve uzun süreli tutulması hasta güvenliği açısından da ihmal edilmemesi gereken bir konudur.

Dijitalleşme Kimyasal Banyodan Dijital Film Yazıcıya Terfi Etmek midir?

 
Konvansiyonel kimyasal banyo yöntemi görüntü kalitesi, kimyasalların doğru kullanım zorluğu ve bekleme süresi nedeni ile artık terk edilmelidir, bunda herkes hemfikir. Üzerinde hastaya dair hiç bir işaret olmayan, pozlaması ve banyosu hatalı, düşük kalitede görüntü elde edilmiş film kullanan bir çok sağlık kuruluşu mevcuttur. Fakat bunun terki sonucunda sadece banyo yerine kuru tip film yazıcı koymak ne kadar doğru? Dijitalleşme bu demek ise bizim her çektiğimiz dijital fotoğrafı tab ettirmemiz gibi garip bir durum ortaya çıkıyor. Kişisel fotoğraflarımız konusunda bile böyle bir israf yapmazken dijital radyolojide buna nasıl göz yumabiliyoruz?

Doktorlar Filmsiz Radyoloji İstemiyor mu?
 

Tam dijitalleşme geçişin gecikmesi konusunda radyoloji uzmanlarının ve polikliniklerin film haricinde bir çözüme direnç göstermesi bir mazeret olarak ileri sürülebilir. Bunun asıl sebebi film konfor ve hızının kurulmaya çalışılan problemli PACS çözümleri ile sağlanamadığıdır.  Hasta elinde film ile doktoruna geldiğinde süreci tetiklemiş olur. Fakat aynı akıcılıkta süreç kurulmaz ise filmsiz radyolojiye geçişte direnç gösterilmesi haklıdır. Yüksek kontrastlı yeni teknoloji bir standart LCD ekranda filmden görebileceğinden çok daha fazlasını görebilen,  parlaklık, kontrast (pencere seviye) ayarı yapabilen, dansite, açı ve mesafe ölçüm imkanına kavuşan, film maliyeti artmasın diye küçük karelere bölünmüş filmler yerine tam ekranda bir kesit gören, yaklaştırma yapabilen ve görüntüye hasta dosyasından, laboratuvar sonuçları gibi anında ulaşabilen bir doktor neden buna direnç göstersin? İstediğinde hastasının bundan önceki tüm görüntülerine de ulaşabilse filmi savunmanın bir anlamı kalır mı?

PACS Yazılım Sektörü

PACS sistemleri DICOM 3.0 standartları ile çalışmalıdır. Bazı PACS adı altında pazarlanan uygulamalarda çekimlerin DICOM dan dönüştürülüp kayıplı JPEG olarak saklanıp görüntülendiği, üzerinde hasta bilgisi ilişkilendirilmemiş veya sadece hasta ismi görüntü ile bütünleştirilmiş örneklerle karşılaşmak mümkündür. Daha uç bir örnek olarak konvansiyonel filmleri dijitalleştirme adı altında yatay negatoskopta personele (tripod bile değil) el ile dijital fotoğraf makinesi kullanarak PACS arşivi yaptığını iddia eden bir firmanın hizmetini kabul eden eğitim araştırma hastanesi de gördük. Hasta güvenliği açısından JPEG formatında saklamanın görüntü kaybı  tehlikesi yanında bu çekilen resimlerin (DICOM formatında Metadata ile görüntüden ayrılamaz şekilde saklanan) hasta demografik bilgileri olmaması karışıklığa neden olabileceğinden ayrı bir tehlikedir.

Ülkemizde henüz sağlık yazılımları konusunda bir akreditasyon yürürlüğe girmedi. Rekabete izin veren bir denetim bir çok alanda olduğu ihtiyaç olduğu gibi bu alanda da tesis edilmelidir. PACS yazılımları konusunda sadece FDA veya CE sertifikasyonu ile kolaya kaçılmamalı, ülkemiz şartlarına özel bir çalışma yapılmalı, yerli yazılım geliştiricilerin piyasadan silinmesine yol açılmamalıdır. HBYS sistemlerinde nasıl ki yabancı bir yazılım firması sağlık sistemimize ve ihtiyaçlara uzak kalıyor ise  piyasada sadece yabancı firmaların kalması durumunda sağlık sistemine uyum ve katkıları sınırlı olacaktır. Gittikçe gelişmekte olan PACS yazılımları sektörü HBYS yazılımları sektörü gibi yaşam ve gelişme imkanı bulmalı, sektörün gelişimi teşviğe gerek kalmadan rekabetin önü açılarak desteklenmelidir.  Mevcut ihtiyaç düşünüldüğünde tasarruf ve verimlilik sadece global firmaların sınırlı teknik imkanları ve yüksek maliyetleri ile yakalanamaz. Sektör güçlenmeli ve kapasitesi yeterli hale getirilmelidir. Aksi halde kağıtsız ve filmsiz dijital hastanelere dönüşüm on yıllar sürecek, kaliteden taviz verilip uyarlamalar hızlandırılsa bile destek personeli azlığından sürdürülebilirliği günümüzde de yaşadığımız gibi sıkıntıya düşecektir. Bunun maliyeti sonradan hesaplandığında çok yüksek olacaktır.
 
Sezer Pal
PACS Proje Danışmanı

 


Yazdir Yazdır Düzelt Hata Bildir Tavsiye Et Tavsiye Et Sayfayı Paylaş: FacebookDeliciousTechnoratiYahoo!My SpaceTwitterDiggGoogle BookmarksLink Edinmicrosoft favoritesTwShotStumbleupon Metin Boyutu Metinleri Büyüt Metinleri Küçült

Yazdir
Benzer Başlıklar :  
Beyaz Bilgisayar Danışmanlık Hizmetleri Ltd. Şti.
Burhaniye Mah. Doğu Karadeniz Cad. Selvili Evler No:26 / E (Villa 5)
Beylerbeyi / Üsküdar / İSTANBUL
T : (0216) 557 72 72    F : (0216) 422 22 90    beyaz@beyaz.net
Her hakkı saklıdır. Site içinde kullanılan tüm yazılar materyaller Beyaz Bilgisayar Ltd. Şti. aittir. İzinsiz kaynak gösterilmeden hiçbir doküman ve resim kullanılamaz. Yayınlanan yazıların izin alınmadan kopyalanması ve kullanılması 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasasına göre suçtur.