EN

Yapay Zeka Alanında Standart ve Regülasyonlar


Yapay zekanın (AI) kullanılmasıyla birlikte teknolojik gelişmeler hayatımızı artık daha hızlı bir şekilde etkilemektedir. Hayatımızın kritik bir parçası haline gelmeye başlayan yapay zeka, iş sektörlerini değiştirmekte, yaşamlarımızı ve çalışma şeklimizi önemli ölçüde dönüştürmektedir. Yapay zeka kullanımının ortaya çıkardığı ahlaki ve hukuki zorluklar beraberinde konuyla ilgili düzenlemeler yapmayı getirmektedir.

ISO/IEC 42001 Yapay Zeka Yönetim Sistemi: ISO/IEC 42001, kuruluşlar içerisinde Yapay Zeka Yönetim Sisteminin (Artificial Intelligence Management System-AIMS) kurulması, uygulanması, sürdürülmesi ve sürekli olarak iyileştirilmesine yönelik gereksinimleri belirleyen uluslararası bir standarttır.

ISO/IEC 42001, dünyanın ilk yapay zeka yönetim sistemi standardıdır ve hızla değişen bu teknoloji alanı için değerli bir kılavuz niteliğindedir.

Yapay zeka tabanlı ürün veya hizmetler sağlayan veya kullanan, yapay zeka sistemlerinin sorumlu bir şekilde geliştirilmesini ve kullanılmasını sağlayan kuruluşlar için tasarlanmıştır. Belirli yapay zeka uygulamalarının ayrıntılarına bakmak yerine, bir kuruluş genelinde yapay zeka ile ilgili riskleri ve fırsatları yönetmenin pratik bir yolunu sunar. Bu nedenle tüm sektörlerde uygulanabilir ve kamu sektörü kurumlarının yanı sıra şirketler veya kar amacı gütmeyen kuruluşlar için de geçerlidir.

ISO/IEC 42001, yapay zekanın ortaya çıkardığı etik hususlar, şeffaflık ve sürekli öğrenme gibi benzersiz zorlukları ele almaktadır. Kuruluşlar için, inovasyonu yönetişimle dengeleyerek yapay zekayla ilişkili riskleri ve fırsatları yönetmek için yapılandırılmış bir yol ortaya koymaktadır.

ISO/IEC 42001’i Uygulamanın Faydaları

- Sorumlu Yapay Zeka: Yapay zekanın etik ve sorumlu kullanımını sağlar.
- İtibar yönetimi: Yapay zeka uygulamalarına olan güveni artırır.
- Yapay zeka yönetişimi: Yasal ve düzenleyici standartlara uyumu destekler.
- Pratik rehberlik: Yapay zekaya özgü riskleri etkili bir şekilde yönetir. İzlenebilirlik, şeffaflık ve güvenilirlik sağlar. Maliyet tasarrufu ve verimlilik artışına yardımcı olur.
- Fırsatların belirlenmesi: Yapılandırılmış bir çerçeve içerisinde yeniliği teşvik eder.

Yapay zekaya yönelik diğer standartlar

Yapay zekanın risklerini azaltmaya ve faydalarını en üst düzeye çıkarmaya yardımcı olan bir dizi standart vardır.

ISO/IEC 22989 yapay zeka terminolojisini belirleyen ve yapay zeka alanındaki kavramları açıklayan bir standarttır.

ISO/IEC 23053 Makine Öğrenimi (ML) teknolojisini kullanan genel bir yapay zeka sistemini tanımlamak için bir yapay zeka ve makine öğrenimi çerçevesi oluşturan bir standarttır.

ISO/IEC 23894 kuruluşlar için yapay zeka ile ilgili risk yönetimi konusunda rehberlik sağlayan bir standarttır.

Yapay zekanın etkisinin işletmelerin, veri gizliliğinin veya hükümet programlarının yok olmasına neden olacak türden bir kesintiye neden olmasını önlemek için potansiyel tehlikelerin farkında olan hükümetler yapay zeka düzenlemeleri üzerinde çalışmakta ve yayınlamaktadır.

Birleşik Krallık gelişmiş yapay zekanın sunduğu yetenekler ve risklere ilişkin değerlendirmelerini resmi olarak yayınlayan dünyadaki ilk hükümet olmuştur.

Avrupa Birliği Parlamentosu 2024 Mart ayında inovasyonu artırırken güvenlik ve temel haklara uyumu sağlayan Yapay Zeka Yasasını - dünyanın ilk büyük düzenleyici temel kurallarını - onaylamıştır. Temel hakları, demokrasiyi, hukukun üstünlüğünü ve çevresel sürdürülebilirliği yüksek riskli yapay zekadan korumak, yenilikçiliği artırmak ve Avrupa'yı bu alanda lider konuma getirmek amaçlanmaktadır. Yönetmelik, yapay zekanın potansiyel risklerine ve etki düzeyine göre yükümlülükler getirmektedir.

Çin Siber Güvenlik Yasası ve Yeni Nesil Yapay Zeka Geliştirme Planı, yapay zekada veri koruma ve siber güvenliğe yönelik önlemler sağlamaktadır Yapay zekayı etik ve güvenli hale getirme ve üstünlük elde etmeye dayanan entegre bir stratejiyle Çin, açıkça ifade edilen tehlikelerden kaçınarak teknolojiyi uygularken dikkatli bir şekilde ilerlemektedir.

ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü, emniyetli, sağlam ve güvenilir yapay zeka sistemlerinin oluşturulmasına yönelik standartlar geliştirmek amacıyla kamu ve özel sektörle çalıştaylar ve tartışmalar düzenlemiş ve bunlar ışığında bazı eyaletlerde yasalar çıkarılmıştır.

Yapay zeka önceki teknolojilere benzemeyen ilerleme hızı ile gün geçtikçe yaşamımızda daha büyük bir alana sahip olmaktadır. Bu durum yapay zeka kullanımını yönetebilme ihtiyacını getirmekte ve tüm dünyayı bu konuda çalışmalar yapmaya yönlendirmektedir. Konuyla ilgili gelişmelerin uzun bir süre daha devam edeceği düşünülüyor.

Kaynaklar:

  1. https://www.iso.org/standard/81230.html

 

Yazar: M. K. / Denetim Hizmetleri ve Teknolojileri Birimi Takım Lideri